Edurne González Paredes
Gizarte Langile Elkargokidea 28-781
Martxoaren 8a ezin da data sinboliko batean bakarrik geratu. Nafarroan, berdintasunaren arloan ibilbide instituzional aurreratua badugu ere, erronka ez da jada konpromisoak adieraztea; baizik eta konpromiso horiek baliabide egonkorrekin eta ebaluagarriak diren politika publikoekin sendotzea.
Nafarroako Gizarte Langintzaren Elkargo Ofizialetik Martxoaren 8a, Emakumeen Nazioarteko Eguna, baliatu nahi dugu ez soilik oroitzeko, baizik eta argi kokatzeko: ez da benetako berdintasunik egongo esku-hartze sozial egituraturik gabe eta Gizarte Lan feminista, kritiko eta konprometiturik gabe.
Martxoaren 8a 1911n gaur egun oinarrizkotzat jotzen ditugun eskubideen alde borrokatzeagatik bizia galdu zuten langileen memorian oinarritzen da. Baina sinbolotik harago, data honek gure lanbidea interpelatzen du.
Martxoaren 8an emakumeek tratua eta aukerak berdintasunez izateko eskubideen konkista historikoan egindako aurrerapen progresiboa gogoratzen da. Gainera, berdintasunari buruz hausnartzeko aukera da, eta emakumeek gizarteko esparru guztietan betetzen duten papera aitortu eta balioan jartzekoa ere. Eta, aldi berean, antifeminismoaren erreakzio garaiotan gogorarazten digu beharrezkoa dela aldarrikapenekin EGUNERO jarraitzea, ETA ATZERA PAUSORIK EZ EMATEA, mendeetan zehar lortutako aurrerapenak arriskuan jar ez daitezen.
Berdintasuna martxoaren 8ko lelo hutsa izan ez dadin, praktika profesionalak genero-ikuspegia modu zeharkakoan integratu behar du. Gizarte justiziarekin eta berdintasunarekin dugun konpromisoa gure lanbidearen betebehar etikoa da. Gizarte Lanak funtsezko eginkizuna du prozesu honetan: emakumeekin egotea, komunitate-sare sendoak sortzea eta desberdintasunak eta gizarte-bidegabekeriak ikusgarri egitea ikuspegi feminista inklusibo eta intersekzionaletik. Izan ere, emakumeen eskubideak defendatzea ez da soilik kontu profesionala; konbikzio etikoa da, humanizazioan, bakearen kulturan eta jardun profesional egokian oinarritua.
Has gaitezen esanez emakumeek gehiengoa duten lanbidea dela. Horregatik, guretzat 8M eguna bikoizki garrantzitsua da: esku-hartzen duten profesional gisa eta, aldi berean, arrakala eta zaintza-karga pairatzen dituzten langile gisa.
Aldarrikapenetik egiturara: berdintasun-politiken bilakaera
Berdintasunaz hitz egitea ez da moda berri batez hitz egitea. Hamarkadetan zehar eraikitako egitura instituzional eta juridiko bati buruz hitz egitea da.
1995ean, 189 gobernuk Beijingeko Adierazpena eta Ekintza Plataforma onartu zituzten Emakumeei buruzko Laugarren Mundu Konferentzian, mundu mailan aurrerapen juridiko eta politiko funtsezkoak sendotuz.
Espainiako Estatuan, 2008an sortutako Berdintasun Ministerioak emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako borrokan eta berdintasunaren arloko politika publiko espezifikoak bultzatzeko ardura hartu zuen, 3/2007 Lege Organikoak hasitako arau-esparrua garatuz.
Nafarroan, Nafarroako Berdintasunerako Institutua (NABI), duela hiru hamarkada Emakumearen Institutua izenarekin sortua, mugimendu feministen eskaeren ondorio zuzena izan zen. Bere bilakaerak egitura teknikoak sendotu ditu, sentsibilizazio kanpainak —hala nola azaroaren 25ekoa— eta emakumeen aurkako indarkeriaren aurkako borrokan Nafarroa aitzindari jarri zuen arau-esparrua garatuz.
Bilakaera honek zerbait funtsezkoa erakusten du: berdintasuna ez da borondate politikoarekin bakarrik aurrera egiten; egitura egonkorrak, profesional kualifikatuak eta bermatutako baliabideak behar ditu.
Eta hemen Gizarte Lana egon da —eta egoten jarraitu behar du— lehen lerroan.
Esku-hartze feminista eraldatzaile baterako lau gako
1.Berdintasunaren instituzionalizazioa: teknikariak, aurrekontua eta egonkortasuna
Albiste ona da ikustea udalek Berdintasun Teknikarien figura txertatzen dutela. Hala ere, profesional gisa, lanpostu horien ahultasuna salatu behar dugu. Gaur egun, figura horien iraunkortasuna gehiegi dago tokiko lehentasun politikoen eta helburu zehatzetarako funtsen menpe, hala nola Genero Indarkeriaren aurkako Estatu Itunaren funtsen menpe.
Horregatik, profesional hauen lanpostuek (gehienetan emakumeek betetzen dituztenak) tokiko administrazioetako zerbitzu egiturazko eta nahitaezkoen parte izan beharko lukete, esku-hartzearen jarraitutasuna bermatu ahal izateko.
Berdintasunaren aldeko borrokak teknikari hauek behar ditu udal aurrekontu bakoitzean, hirigintza plan bakoitzean eta Gizarte Laneko zerbitzu bakoitzean genero-ikuspegia txertatuko dela bermatzeko, Nafarroako 17/2019 Foru Legeak ezartzen duen bezala.
Elkargotik defendatzen dugu figura hauek administrazio publikoetako egiturazko eta nahitaezko zerbitzuen parte izan behar dutela, esku-hartzearen egonkortasuna, jarraitutasuna eta kalitatea bermatzeko.
Gainera, Gizarte Lanaren Kontseilu Nagusiaren jarrera partekatzen dugu: Berdintasun Agente figuraren etorkizuneko arauketak berariaz aitortu behar du Gizarte Lana gaitzen duen eta erreferentziazko lanbide gisa.
Gizarte Lanak honako hauek ditu:
-
Unibertsitateko prestakuntza espezifikoa.
-
Diagnostiko sozialean eta egiturazko desberdintasunen analisian gaitasunak.
-
Giza eskubideen ikuspegia eta genero-ikuspegia.
-
Politika publikoak diseinatu, ezarri eta ebaluatzeko esperientzia.
Diagnostiko soziala Gizarte Lanaren berezko funtzio profesionala da. Arau berri batean berariazko aitortzarik gabe sartzeak lanbideen arteko gainjartzea eta intrusismo profesionala ekar ditzake.
Berdintasuna profesionalizatzeak ezin du esan nahi dagoeneko sendotuta dagoena zatitzea.
2. Zeharkakotasuna: “puntu moreetatik” harago
Berdintasuna ez da sail itxi bat, ezta kolektibo erradikalizatuen borroka bat ere (feminaziak, errebindikalak, muturrekoak); gizarte hegemoniko eta patriarkal baten analisi-tresna da.
Zeharkakotasunaz hitz egiteak esan nahi du genero-ikuspegiak hirigintzatik hasi eta oinarrizko gizarte-zerbitzuen kudeaketaraino guztia zeharkatu behar duela. Ez da «emakumeentzat gauzak egitea», baizik eta politika publiko bakoitzean emakumeen beharrak ikusezin bihurtzen dituen joera zuzentzea.
Genero-ikuspegirik gabeko gizarte-esku-hartzea esku-hartze osatu gabea da.
3. Zaintzarako eskubidea eta erantzukidetasuna
Gizarte Laneko profesional garen aldetik, badakigu erantzukidetasun faltak oraindik ere emakumeen bizi-ibilbidea baldintzatzen duela. Zaintzarako Gizarte Eskubidearen aitortzara igaro behar dugu: administrazioak ez dezala soilik sentsibilizatu, baizik eta baliabide publiko nahikoak eskaini ditzala zaintza pribatua eta femeninoa izateari utz diezaion.
Zaintza egiturazko auzia da, ez indibiduala.
4. Intersekzionalitatea eta aniztasuna: konpromiso etiko saihestezina
Nazio Batuen 2025erako lelopean —«Emakume eta neska GUZTIENTZAT: Eskubideak»— gure esku-hartzea erabat intersekzionala izan behar da. Ez dago «emakume unibertsalik»:
-
Migrazio-aniztasuna: hizkuntza eta administrazio oztopoak (Atzerritarren Legea).
-
Desgaitasuna: diskriminazio bikoitza eta indarkeria jasateko arrisku handiagoa.
-
LGTBIQ+ kolektiboa: espazio seguruak eta harrera-protokolo espezifikoak behar dira.
Genero-ikuspegia intersekzionalitaterik gabe aplikatzeak desberdintasunak erreproduzitzen ditu feminismoaren barruan bertan.
Ondorioa: Gizarte Lan feministarik gabe ez dago demokrazia osorik
8M egunak gogorarazten digu ez dela gizarte justiziarik egongo kalitatezko Gizarte Lan feministarik gabe. Gure lana ez da soilik asistentziala; politikoa ere bada: indarkeria matxistak forma guztietan identifikatu eta desegiten lagundu behar dugu, soldata-arrakalatik hasi eta indarkeria bikarioa arte. Genero-ikuspegirik gabeko gizarte-esku-hartzea, egiaz, esku-hartze osatu gabea da, desberdintasuna betikotzen duena.
Gizarte Lanarentzat, bilakaera honek erronka eta aukera dakar. Berdintasun unitateekin lankidetza estuak gure esku-hartzea asistentzial hutsa izatetik egiturazkoa izatera igarotzea ahalbidetzen du. Ezin dugu ulertu gizarte-zaurgarritasuna genero-aldagaia kontuan hartu gabe, ezta gure udalerrietako kohesioaren alde lan egin ere zaintza-arrakala edo indarkeria matxista jorratu gabe.
Martxoaren 8 honetan, New Yorkeko lantegietako emakumeek utzitako memoriak borroka profesionalizatzera bultzatu behar gaitu. Gizarte langile gisa, gure eginkizuna argia da: aldaketaren eragile izatea, Nafarroako marko juridikoaren eta tokiko sare teknikoen eskutik, genero-ikuspegia politika publiko guztien ardatz zeharkakoa izan dadin bermatzeko. Izan ere, benetako berdintasuna ez da soilik helburu tekniko bat; demokrazia oso baterako bide posible bakarra da.
